Kısaca
- Muayenehane hekimliği serbest meslek faaliyetidir; tahsilat karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlenir.
- e-SMM, aynı belgenin Gelir İdaresi Başkanlığı düzenine göre elektronik ortamda oluşturulan hâlidir.
- Kurumlara verilen hizmette stopaj makbuzda gösterilir; hastaya verilen hizmette genellikle gösterilmez.
- Zorunluluk kapsamı tebliğlerle belirlenir; kendi durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.
Bu yazıda
Muayenehanede çalışan bir hekimin kazancı, vergi mevzuatında serbest meslek kazancı olarak sınıflandırılır. Bu yüzden hastadan yapılan her tahsilatın karşılığında düzenlenen belge fatura değil, serbest meslek makbuzudur. e-SMM (elektronik serbest meslek makbuzu) ise bu belgenin kâğıda basılmadan, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın belirlediği biçimde elektronik olarak oluşturulan hâlidir.
Kâğıt makbuzdan farkı ne?
- Makbuz, bir portal ya da yetkili bir hizmet sağlayıcı üzerinden oluşturulur ve düzenlendiği anda kayıt altına girer; cilt, koçan ya da matbaa yoktur.
- Hastaya e-posta veya SMS ile iletilebilir; hasta isterse çıktısı verilir.
- Makbuz bilgileri elektronik ortamda saklandığı için arşiv klasörü tutmak gerekmez; ama saklama yükümlülüğü devam eder.
- İptal ve düzeltme işlemleri de elektronik ortamda, belirlenen kurallarla yapılır.
Makbuzda neler yer alır?
Serbest meslek makbuzunda hizmeti alanın adı, hizmetin açıklaması, brüt ücret, varsa kesilen vergi (stopaj) ve KDV ile tahsil edilen net tutar yer alır. Hizmet bir şirkete ya da işveren sıfatı taşıyan bir kuruma verildiğinde, ödemeyi yapan taraf gelir vergisi stopajı keser ve bu kesinti makbuzda gösterilir. Bireysel hastaya verilen muayene hizmetinde ise stopaj genellikle söz konusu olmaz.
Günlük işleyişe oturtmak
- Tahsilat anı ile makbuz anını birleştirin: ödeme alındığında makbuz da o anda düzenlensin. "Akşam toplu keserim" alışkanlığı, unutulan makbuz demektir.
- Makbuzu kimin düzenleyeceğini belirleyin; sekreter düzenliyorsa yetkisini ve kontrolünü tanımlayın.
- Kartla, nakitle ve havaleyle yapılan tahsilatları ayrı izleyin; ay sonunda banka hareketleriyle makbuzlar kolayca eşleşsin.
- Paket ya da seans satışında ödeme peşin alınıyorsa makbuzun ne zaman ve hangi tutar üzerinden düzenleneceğini mali müşavirinizle konuşun.
- Gün sonu kasa kapanışında makbuz toplamını tahsilat toplamıyla karşılaştırın.
Doğru düzenlenmiş bir makbuz, hem hastaya verilen bir belge hem de ay sonunda mali müşavirinize giden temiz bir kayıttır.
Sık sorulan iki soru
Muayenehane hekimi hiç fatura düzenlemez mi? Serbest meslek faaliyeti için makbuz düzenlenir; ancak hekim ayrıca mal satışı yapıyorsa (örneğin bir ürün satışı) bunun için fatura ya da e-Arşiv fatura gerekebilir. Özel sağlık sigortalarıyla çalışmanın belge düzeni de sözleşmeye göre değişir. Bu ayrımları, faaliyetinizi bilen mali müşavirinizle birlikte yapın.
Not: Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir. Bu yazı hukuki ya da mali danışmanlık değildir; kendi durumunuz için ilgili kurumdan, mali müşavirinizden ya da bir hukukçudan teyit alın.
Resmî kaynaklar
